Mamy kryzys męskości i ojcostwa. Niedojrzali faceci – chłopcy nie są mężni, ani nawet nie są panami samych siebie. Egoizm, hedonistyczne podejście do życia i nałogi czynią ich niezdolnymi do odpowiedzialności za czyny, zwłaszcza w dziedzinie seksualności. Z naturalnych obrońców kobiety i dzieci stali się agresorami… Co robić?
Z męskością i ojcostwem automatycznie kojarzy mi się postać św. Józefa. Choć w Piśmie świętym o nim zapisano niewiele, to bardzo wiele wynika z postawy i odniesień do niego Maryi. Jego niecodzienna, wręcz bezprzykładna miłość i odpowiedzialność nie podlegają dyskusji.
Właśnie męskiej miłości i odpowiedzialności dziś najbardziej potrzeba światu. Więcej, zanik męskiej odpowiedzialności grozi zagładą świata i to bez żadnej przesady. (Szerząca się rozwiązłość seksualna, rozpady małżeństw i rodzin, zanik odpowiedzialności i poczucia społecznej służby polityków, nie mówiąc już o korupcji i wręcz zdradach na najwyższych szczeblach władzy.)
Obserwujemy dramatyczny kryzys męskości i ojcostwa z jednej strony, ale też budzące nadzieję mobilizowanie się mężczyzn z drugiej. Obecnie jak grzyby po deszczu powstają skupiające mężczyzn wspólnoty, grupy, ruchy, stowarzyszenia. (Mężczyźni św. Józefa, Rycerze Jana Pawła II, Rycerze św. Pawła, Wojownicy, Plutony Różańcowe i wiele innych.) Dźwiganie się męskości i ojcostwa to jeden z najważniejszych (jeżeli nie najważniejszy) problem w nurcie ratowania świata (przyszłość ludzkości idzie przez rodzinę, JP II).
Bez wątpienia mamy kryzys męskości i ojcostwa. U jego podstaw leży brak funkcjonującego powszechnie sensownego i akceptowalnego wzorca męskości. Dla mężczyzny jest to fundamentalnie ważne, ponieważ do podjęcia jakiegokolwiek wysiłku potrzebuje on jasnej wizji, biznesplanu. Wizji akceptowalnej osobiście a najlepiej wymarzonej. Gdy mężczyzna za czymś prawdziwie zatęskni żadna siła go nie powstrzyma, żaden trud nie będzie za ciężki. Niestety lansowane wzorce męskości są żałosne i wręcz niegodne człowieka. Można by tu wymienić Piotrusia Pana – beztrosko bawiącego się chłopczyka; narcystycznego lalusia – wyglądającego i poruszającego się jak panienka; wiecznie bawiącego się singla – nie biorącego odpowiedzialności nawet za siebie, playboya – gromadzącego doświadczenia seksualne na poziomie doznań naskórkowych nawet bez próby budowy jakiejkolwiek trwałości i głębi więzi, nie mówiąc już o kompletnej niegotowości na rodzicielstwo, czy wreszcie wzorzec szeryfa lub brutalnego macho. Niestety, wielu mężczyzn podąża za tymi wizjami, siejąc spustoszenie w sobie samych i wokół siebie. Tracą poczucie sensu życia, bo rzeczywiście żyją bezsensownie... Człowiek stworzony jest do szczęścia w życiu i wieczności. Tymczasem oni niszczą swoje (nie tylko swoje) szczęście ziemskie i zmierzają do zatracenia wiecznego. Żal...
Każdy mężczyzna powinien być ojcem, w szerokim tego słowa znaczeniu. Powinien znaleźć drogę swojego ojcowania i wiernie na niej wytrwać do końca. Powstaje zatem poważne pytanie, jak dochodzić do dojrzałego ojcostwa?
Najpierw trzeba przyjąć prawdziwą, czyli szczęściodajną wizję ojcostwa. Zamarzyć o jej realizacji, stworzyć biznesplan i wprowadzić go konsekwentnie w czyn. (Podjęte czyny zewnętrzne mają moc uwewnętrzniania się i przemiany osoby. Por. „Osoba i czyn”, Karol Wojtyła.) W teorii proste, w wykonaniu trudniejsze. Jednak nie istnieje szczęście łatwe, bez trudu. Więcej, własny trud jest nieodłącznym składnikiem szczęścia ludzkiego.
Od dawna istnieje gotowa wizja ojcostwa. Podał ją Ojciec Święty Jan Paweł II w Adhortacji Apostolskiej Familiaris Consortio (22 listopada 1981 r.). Dla wierzących to coś więcej niż wizja bardzo mądrego i świętego człowieka. Wierzymy w asystencję Ducha Świętego w powstawaniu oficjalnych dokumentów nauki Kościoła. Wizja tam przedstawiona jest prosta. Mężczyzna – mąż – ojciec ma zagwarantować sprawiedliwe warunki rozwoju wszystkim członkom rodziny. Prawdziwym rozwojem człowieka jest zmierzanie do pełnej wolności wewnętrznej, do wybierania dobra i odrzucania zła, czyli do świętości i tego ma pilnować mężczyzna. Ma to uczynić poprzez:
odpowiedzialność za życie poczęte,
udział w wychowaniu dzieci,
pracę zawodową służącą rodzinie,
przykład dojrzałej postawy chrześcijańskiej.
Wypełnienie już tylko pierwszej funkcji, a więc poddanie rozumowi i woli sfery seksualności i działań w tej dziedzinie radykalnie odmieniłoby losy świata. Świata niszczonego przez wyrwane z kontekstu małżeństwa i rodzicielstwa, nierzadko wręcz wynaturzone działania seksualne. Nie byłoby zdrad, rozwodów, osieroconych dzieci, nie mówiąc już o zboczeniach i przestępczości seksualnej.
Udział mężczyzny w wychowaniu dzieci jest niezastąpiony. To po nim dziecko przejmuje postawy życiowe, a także wiarę w Boga. Przejmuje, jeżeli ojciec jest dla dziecka kimś ważnym, najlepiej pozytywnym bohaterem. Nie ma lepszego zabezpieczenia dzieci przed zagrożeniami płynącymi z bezbożnego i wynaturzonego świata niż dobra więź dziecka z przyzwoitym ojcem. Potwierdzają to jednoznacznie badania.
Praca zawodowa powinna dawać podstawy bytu dla całej rodziny. Niestety współcześnie mamy do czynienia z niesamowitym bogaceniem się nielicznych kosztem uczciwie pracujących a nędznie wynagradzanych ojców rodzin. Ojcowie pracują za długo, co ewidentnie przeszkadza im w udzielaniu się na forum rodziny i w szczególności poświęcaniu czasu dzieciom. Niestety, jednocześnie ojcowie często czują się niedoceniani przez najbliższych za pracę na rzecz rodziny. Często z pracy zawodowej czynią teren najważniejszej satysfakcji życiowej. Czasem praca staje się bożkiem, celem i sensem życia. Rozwinięcie tej drażliwej kwestii wymagałoby obszerniejszego opracowania. (Zobacz: „Warto być ojcem”, „Gdzie ci mężczyźni”, „Szczęście mężczyzny”, „O męskości”, „Jak wygrać ojcostwo” – książki mojego autorstwa, oraz nagrania: „Mężczyzna 2.0”, „O męskości”, „Jak zbudować dom tętniący życiem, stać się bohaterem dla swoich dzieci…”, „Cztery funkcje mężczyzny”.)
Wreszcie przykład dojrzałej postawy chrześcijańskiej pociąga dzieci do tych samych wartości. Widok klęczącego „wszechpotężnego” ojca (w oczach małego dziecka tak jest) chroni dziecko skutecznie przed propagatorami mówiącymi, że Boga nie ma. Tato nie klękałby przed kimś, kogo nie ma – pomyśli, a czasem wprost odpowie, dziecko na ateistyczną propagandę.
Ale powróćmy do św. Józefa. Czego mężczyzna może się uczyć od św. Józefa? Niewiele wiemy bezpośrednio o nim. Wiemy jednak, że gdy obudził Maryję w środku nocy to ona, na jego słowo, wstała, siadła na osła i zostawiając wszystko, uciekła z nim oraz Jezusem do Egiptu. Jak wiarygodny musiał to być mężczyzna! Ona wiedziała, że skoro on tak mówi, to tak trzeba, tak będzie dobrze dla niej i dla dziecka. Przecież on jej nigdy w życiu nie zawiódł. Zawsze mogła na nim polegać. Myślę, że Józef całym życiem zapracował sobie na to bezgraniczne zaufanie Maryi.
Wielu mężów i ojców, nie czując się dostatecznie ważnymi i docenianymi, próbuje krzykiem i agresją wymusić szacunek dla siebie: Przecież jestem mężem i ojcem, należy mi się szacunek. Sam Pan Bóg nakazał posłuszeństwo żonom. To prawda. Tyle, że prawdziwy szacunek zdobywa się całożyciową postawą opiekuńczości i poświęcenia, bez oglądania się na własny trud, życiowe koszty a nawet ból.
Druga sytuacja: Maryja – matka – po trzech dniach znajduje zaginione, jedyne dziecko. Uczucia szaleją. W myślach już widziała dziecko napadnięte przez zbójców, rozszarpane przez dzikie zwierzęta. Tymczasem znajduje żywe, całe i zdrowe! Ona w tej sytuacji mówi: „ojciec twój i ja z bólem serca szukaliśmy Ciebie”. To nie mogło być wyreżyserowane. Naprawdę Józef dla niej był tak ważny, że nawet lęk o życie dziecka, nawet rozszalałe uczucia ani na moment nie zagrażały pozycji Józefa w jej myślach i sercu. O takim miejscu w sercu żony powinien zamarzyć każdy mąż. Trzeba sobie na nie całym życiem zapracować! Panowie do dzieła!
PS. By odrodzić ojcostwo trzeba wychowywać chłopców w mądry, ukierunkowany sposób. By w przyszłości byli dobrymi mężczyznami, mężami, ojcami. Przede wszystkim ojcami rodzin, ale też ojcami duchownymi – kapłanami, ojcami w wymiarze społecznym, politycznym. Tak, najwyższy „rangą” ojciec w państwie to wybrany przez naród prezydent państwa.
Totalny bałagan wprowadza, śmiertelnie niebezpieczna dla świata, ideologia gender, celowo zabijająca w dzieciach świadomość tożsamości płciowej i wręcz negująca naturalną odrębność zadań kobiet i mężczyzn w rodzinie i społeczeństwie. Negując naturę i jej obiektywne prawa, ideologia ta popycha w kierunku wynaturzeń o tragicznych skutkach dla osoby, małżeństwa, społeczności i w końcu – świata.
Trzeba więc stworzyć mądrą wizję, atrakcyjną dla chłopaków strategię wychowawczą do roli mężczyzny – męża – ojca. Potrzeba tu pociągającego przykładu własnego ojca i mocnej więzi z ojcem. To podstawa pozostania dziecka przy Bogu i świecie wartości domu rodzinnego. W całym tym procesie arcyważny jest rodzony (lub adopcyjny) ojciec. Kim ma być? Przyjacielem. Jakim? Oczywiście ojciec ma być przyjacielem, ale nie kumplem. Kumplostwo jest relacją poziomą, dwóch równych. Tymczasem syn potrzebuje pionowej relacji z ojcem. Ktoś w niej jest starszy, mądrzejszy, ktoś nauczycielem, przewodnikiem, opiekunem itd. Tym kimś ma być ojciec. Ojciec bliski, serdeczny, ale nie równy synowi. Syn kumpli może mieć na pęczki, ale ojciec musi być... OJCEM.
Funkcję wspierającą (zwłaszcza gdy zabraknie ojca rodzonego) może pełnić wujek, czasem nawet dziadek, nauczyciel, katecheta, kapłan, instruktor, trener… Ważną rolę wspomagającą wychowanie chłopaków na prawdziwych mężczyzn mogą pełnić grupy i wspólnoty chłopięce i męskie. Drużyny harcerskie, grupy ministrantów, wspólnoty młodzieżowe i dorosłych, ruchy i stowarzyszenia. Przetarcie się przez woluntarystyczną działalność społecznikowską realnie przygotowuje do brania odpowiedzialności w dorosłej działalności społecznej i politycznej. Niestety wielu polityków takiego przetarcia nie miało… a szkoda.
Na koniec nuta optymizmu. Nie ma tak złych warunków wychowania, które skazywałyby na przegranie życia przez wychowanka. Owszem statystycznie ludzie wychowywani w warunkach patologicznych zasilają obszary patologii. Jednak pojedynczy człowiek dzięki wytrwałej pracy samowychowawczej może przekroczyć wszelkie ograniczenia. Znam takie przypadki zawsze powiązane z głębokim nawróceniem. Tak, syn marnotrawny, zrywając ze złem, zawsze może powrócić do pełni łask a jawnogrzesznica, porzucając grzech, stać się wielką świętą. Słowem, nawrócenie się do szczerego pragnienia prawdziwego dobra, uczciwy trud pracy samowychowawczej i wsparcie łaskami sakramentalnymi otwierają każdemu drogę do pełni męskości, wspaniałego ojcostwa, do… świętości. Słowem do szczęścia na ziemi i… po drugiej stronie.
Jacek Pulikowski – szczęśliwy człowiek, mąż, ojciec, teść, dziadek. Nauczyciel akademicki, zaangażowany w Duszpasterstwo Rodzin, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich. Były konsultor Rady ds. Rodziny, obecnie komisji Duszpasterskiej KEP, wspólnie z żoną audytor Synodu o Rodzinie w 2015 r. Autor książek o rodzinie.
